30 januari 2018

Fysieke leefomgeving /

Van zandzakken tot zonnebrandcrème: Ruimtelijke Adaptatie Strategie regio Nijmegen

Klimaatbeleid doorkruist een groot aantal beleidsvelden. Wat is er nodig om in 2020 als decentrale overheid een aanpak klaar te hebben liggen? Projectleider Arthur Hofstad vertelt hoe de regio van Nijmegen tot Land van Maas en Waal daar nu al vol op inzet. 

“Bij klimaatbeleid denken de meeste bestuurders en ambtenaren aan mitigatie: het tegengaan van klimaatverandering. In de praktijk is dat vooral het decentraal vormgeven van de energietransitie. Klimaatadaptatie, ofwel het aanpassen aan de klimaatverandering die nu al concrete gevolgen heeft, krijgt nog weinig prioriteit. Met de Ruimtelijke Adaptatie Strategie (RAS) brengen we daar in het Rijk van Nijmegen en het Land van Maas en Waal verandering in.”

Arthur Hofstad is projectleider van de RAS in de regio Nijmegen, een samenwerkingstraject van de zeven gemeenten, het waterschap Rivierenland en de provincie Gelderland. Samen met regio’s als Haaglanden, Voorne-Putten en de provincie Overijssel, is het Rijk van Nijmegen en Land van Maas & Waal voorloper in het opstellen van een regionale adaptatiestrategie. In november 2018 zal er voor het gebied een breed gedragen strategie liggen. In 2020 moeten alle decentrale overheden in Nederland afspraken hebben om waterveiligheid en klimaatbestendigheid te borgen in ruimtelijke ontwikkelingen, en liefst in alle beleidsterreinen.

Meer dan droge voeten

Zoals klimaatbeleid voor velen mitigatie is, zo staat adaptatie vaak gelijk aan het voorkomen van natte voeten. “Dat is zeker in het rivierengebied begrijpelijk, maar wateroverlast heeft hier – zonder te kort te willen doen aan de problemen van agrariërs met natte velden en bewoners met ondergelopen kelders – minder ernstige gevolgen dan verdroging van de hoge zandgronden, de hittestress in de stad en bij grote evenementen. Wateroverlast is heel zichtbaar, maar bijvoorbeeld voortijdige sterfte onder kwetsbare groepen als gevolg van hitte is dat niet.”

Het traject van de RAS is daarmee niet alleen een aanloop naar een strategiedocument. Het is een proces van bewustwording waarin stakeholders als overheden, agrariërs, natuur- en milieuorganisaties, de GGD en anderen in zowel het fysiek als het sociaal domein elkaar leren vinden voor integratie van klimaatadaptatie in alle beleidsterreinen.

Zandzakken en zonnebrandcrème

“Het gaat om zandzakken en rioleringswerkzaamheden, om het vasthouden van water voor verdroogde akkers, een hitteplan voor de Vierdaagse, aandacht voor ouderen en bewoners van zorginstellingen en het smeren van zonnebrandcrème bij kinderdagverblijven en basisscholen op extreem warme dagen. Integraliteit lijkt heel logisch, maar in de praktijk richt iedereen zich al snel op de eigen opdracht. Die reflex doorbreken is de opdracht van dit proces.”

Het koppelen van klimaat aan alle relevante beleidsopgaven is niet alleen van belang voor een goede aanpak, het gaat ook om geld. Door klimaatbestendigheid vanaf nu in alle onderhouds- en vernieuwingsopgaven mee te nemen, komt er tempo en spaar je op termijn geld uit. “Er is – afgezien van relatief kleine bijdragen vanuit het Rijk  – geen pot met geld voor klimaatadaptatie. Het gaat er dus om dat verschillende beleidsterreinen gezamenlijk middelen beschikbaar maken voor klimaataanpassing.”

Adaptatie urgent voor nieuwe colleges

De eerste fase van het RAS-traject is nu bijna voltooid. “Ik ga zelf zo dadelijk het negentiende interview doen met stakeholders in een reeks van twintig. In het Duits nog wel, want we betrekken ook onze buren van net over de grens bij dit proces. Met de interviews brengen we alle relevante thema’s en de raakvlakken daartussen in beeld. In de volgende fase gaan we prioriteren en een formele contourennota schrijven. Eind februari houden we een regionaal klimaatsymposium. We doen dat bewust voor de gemeenteraadsverkiezingen om alle zittende en toekomstige wethouders te doordringen van de urgentie van klimaatadaptatie in de komende collegeperiode. De derde en laatste fase is het schrijven van de klimaatstrategie. Die moet vervolgens klaar en bestuurlijk afgetikt zijn in november 2018.”

Meer weten?

Gemeenten die zelf aan de slag willen met een regionale adaptatiestrategie kunnen voor ervaringen en best practices onder meer terecht op www.ruimtelijkeadaptatie.nl

Lees ook: