1 februari 2018

Sociaal domein /

Aardgasvrij en betaalbaar wonen in Arnhem

In Arnhem maakt men werk van aardgasvrij wonen. Wethouder Geert Ritsema vertelt over de ambities van de gemeente en hoe zij duurzaam wonen óók voor inwoners met een kleinere portemonnee mogelijk maken.

De huur stijgt dit jaar maximaal mee met de inflatie, de woonlasten als geheel moeten op termijn dalen, nieuwe woningen zijn direct aardgasvrij en corporatie Volkshuisvesting sluit zes flats in de aandachtswijk Immerloo aan op het stadswarmtenet van NUON. Dat is de kern van de nieuwe prestatieafspraken die het college van Arnhem aan eind 2017 maakte met de drie grootste woningcorporaties en de huurdersorganisaties in Arnhem.

SP-wethouder Geert Ritsema is er trots op: “Ja, het is een ambitieus programma. We zijn er ook tweede mee geworden in de ‘Stook je rijk’ competitie van de Natuur- en Milieufederaties en de Woonbond. Utrecht werd eerste, maar zilver is ook mooi. Het is natuurlijk een competitie met een knipoog, maar zo’n ranking werkt zeker stimulerend. Ik heb stelde het erg op prijs dat Sabine Galjé van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de prijs kwam uitreiken. Het effect is toch: ‘kijk, ze zien in Den Haag waar wij mee bezig zijn’. Dat is ook bij ons intern belangrijk.”

Draagvlak bij bewoners

Ritsema is niet alleen trots op de prestatieafspraken zelf, maar vooral op de rol die de huurdersorganisaties daarin spelen. “Ze zijn steeds meer een volwaardige onderhandelingspartner naast de gemeente en corporaties. Wij ondersteunen ze daarnaast in het ontwikkelen van kennis en bijvoorbeeld onderhandelingsvaardigheden. Draagvlak onder bewoners voor de energietransitie is heel belangrijk. Het gaat niet alleen om de fysieke ingrepen in de woning van mensen, maar ook om een basis voor gedragsverandering: de verwarming een graadje lager zetten als dat kan en je deuren in huis dicht houden als je de slaapkamer lucht.”

Duurzaamheid en betaalbaarheid, daar draait het om in Arnhem. Maar de energietransitie gaat toch juist veel geld kosten? “Dat is de politieke keuze die we in Arnhem gemaakt hebben. We werken aan draagvlak en zijn van mening dat iedereen moet kunnen meeprofiteren van meer comfort en uiteindelijk een lagere energierekening.”

Meedoen in energietransitie, meer wooncomfort

Ritsema vertelt hoe de gemeente en provincie dit ondersteunen: “We hebben de energiecoöperatie Buurtzon een kleine opstartsubsidie gegeven. De leden van de coöperatie participeren in de aanleg van zonnepanelen op alle daken van Volkshuisvesting, de grootste woningcorporatie van Arnhem. Zo krijgen bewoners een aandeel in de transitie in de eigen omgeving. Ik bezocht pas een bewoonster die erg tevreden was met de woningverbetering van label D naar A+. Het is ‘s morgens niet meer onaangenaam koud in huis en ze hoopt op een lagere energierekening. Zij profiteert nu ook mee van de veranderingen.”

Een aardgasvrije sociale huurvoorraad is een belangrijk speerpunt in de afspraken. Het alternatief voor aardgas is in Arnhem voorlopig alleen het warmtenet van Nuon dat draait op de vuilverbranding. Bij de presentatie van de prestatieafspraken gaven de corporaties daarom aan dat de afspraken alleen gerealiseerd kunnen worden als Nuon en Alliander meedoen.

Ideaal: de zelfvoorzienende wijk

Ritsema: “De warmte komt nu uitsluitend van de afvalverbranding. Dat is niet echt duurzaam. We streven immers naar het terugdringen van afval en dus willen we naar betere, duurzame energiebronnen. Er komt een zonneweide met 38.000 panelen en een windpark. Het zou goed zijn als we die kunnen inzetten voor het warmtenet.

De meest interessante optie is wat mij betreft geothermie. Dat het experiment met geothermie in Den Haag niet is gelukt, is jammer. Geen reden om er niet mee aan de slag te gaan, maar wel om ervan te leren. De potentie is groot. Een put levert constant warm water voor zesduizend huishoudens. Mijn ideaal is een zelfvoorzienende wijk met een eigen geothermieput, een open elektriciteitsnet en een open warmtenet. Dan kan iedereen die iets met stroom of warmte wil, leveren en afnemen.”

Open elektriciteitsnet en warmtenet

Het ideaal van de wethouder is voorlopig toekomstmuziek, want nu heeft de gemeente Arnhem nog te maken met Nuon. “In feite zijn zij monopolist. Om te komen tot open netten zullen we die monopolie moeten doorbreken. Dan hoeft voor aansluiting op het warmtenet ook niet langer de hoofdprijs betaald te worden. Wij zullen samen met andere gemeenten en misschien ook het Rijk moeten nadenken over de vraag hoe we tot open netten kunnen komen. Ondertussen toont Nuon goede wil door  de aansluiting op het warmtenet van de flats in Immerloo betaalbaar te maken met een korting.”

Het maken van de afspraken zoals die er nu liggen, ging niet zonder slag of stoot. “Er was flink wat politieke tegenstand en ook met de corporaties hebben we lang moeten praten. Zij hielden ons voor dat het energiezuinig maken van de voorraad twintigduizend euro per woning zou bedragen. Ik ben blij dat ze uiteindelijk met ons mee zijn gegaan in de afspraken. We zijn nu in sommige opzichten een voorloper, maar dat zegt niet zoveel. Er gebeuren op dit moment veel verschillende dingen in verschillende gemeenten. Zo doen we samen veel ervaring op en leren we van elkaar.”

Lees ook: