10 april 2018

Sociaal domein / praktijkvoorbeeld

Drechtsteden trekt de kar: op naar digitale vergunningen met blockchain

Dienstverleningsprocessen kosten gemeenten nu vaak nog veel tijd, diverse handelingen en soms zijn ze zelfs fraudegevoelig. Blockchaintechnologie kan daar verandering in brengen. In een eerder artikel lees je hoe de gemeente Utrecht een blockchainprototype ontwikkelen voor de schuldhulp. Ook de samenwerkende Drechtsteden zijn deelnemer van de VNG Pilotstarter, en ontwikkelen meerdere blockchaintoepassingen. Business Consultant Dennis van der Valk vertelt over het plan voor een digitale gehandicaptenparkeerkaart.

Stel je voor: een app op je mobiele telefoon is zowel je parkeerkaart als je betaalmiddel, én biedt informatie over beschikbare parkeerplekken in de buurt. Nooit meer een boete omdat je op de verkeerde tijden parkeerde; de app vertelt je welke regels op welke plek gelden. Nooit meer met je rolstoel bij een betaalautomaat komen die vervolgens te hoog en niet-aangepast blijkt. Geen dure anti-diefstal-kluisjes en weg met de zwarte handel in parkeerkaarten. Een gehandicapte bestuurder kan via de app gemakkelijk opzoeken waar hij wanneer kan parkeren, tegen welke kosten en of er plekken vrij zijn.

Hoe werkt dat precies?

Blockchain biedt uitkomst: dit slimme digitale netwerk koppelt ‘blocks’ met de benodigde gegevens voor een gehandicaptenparkeerkaart aan elkaar. Alle computers binnen het netwerk bevatten dezelfde informatie. Zo controleert het héle netwerk automatisch of iemand recht heeft op de vergunning, of zorgen voor een veilige betaling doordat het hele netwerk de overdracht van geld of gegevens goedkeuren. Daardoor is er geen handmatige gegevenscontrole meer nodig, en wordt fraude onmogelijk. Bekijk ook deze video van NOS die de complexe technologie uitlegt.

Niet alleen de gebruiker heeft hier baat bij, maar ook handhavers. Zij doen hun controles snel en gemakkelijk aan de hand van het kenteken. Dat komt doordat het systeem gekoppeld is aan het RDW kentekenregister, maar ook aan het nationaal parkeerregister en de parkeerinformatie van gemeenten. Dat verbetert dienstverlening op het gebied van vergunningaanvraag én parkeren, en ontsluit duidelijk informatie over het lokale parkeerbeleid.

Op naar een pilot met 20 gemeenten

De Pilotstarter gaf ruim 20 projectteams de mogelijkheid om (onder andere) een blockchaintoepassing in het overheidsdomein te ontwikkelen en te testen. De Drechtsteden en de gemeente Schiedam zagen kansen voor een Digitale Gehandicapten Parkeerkaart (dGPK). Dennis van der Valk diende namens de Drechtsteden onlangs een voorstel in bij de VNG Taskforce Samen Organiseren om het idee tot uitvoering te brengen en uiteindelijk landelijk op te pakken. “De pilot leverde onze use case op: een uitgewerkt concept voor de dGPK met de wensen en ervaring van de eindgebruiker als uitgangspunt. Daarna begon het bij mij en nog zeker 20 gemeenten te kriebelen: dit zou een mooi product zijn, we wilden door! Samen keken we of we de noodzaak konden laten zien van een digitale kaart.”

De dGPK is heel interessant voor de overheid, zegt van der Valk: “Er is veel fraude en diefstal gemoeid met de gehandicaptenparkeerkaart, en de huidige kaart kan niet worden geblokkeerd. Deze blockchaintoepassing zou de kans op diefstal en fraude veel kleiner maken, en dat is een enorme kans voor gemeenten. Je kunt je zelfs voorstellen dat deze functionaliteit ingezet kan worden voor alle soorten vergunningen: de gewone parkeervergunning, handhaving en zelfs bouwvergunningen. We gaan dit ontwikkelen op basis van een open source licentie, wat betekent dat de ontwerpen en systemen openbaar zijn. Dus staat het iedereen vrij om dit verder te ontwikkelen.” Bij de aanvraag is een procesuitwerking en een proefmodel van de app gevoegd om te laten zien wat er mogelijk is. Daarna wil van der Valk demonstreren dat dit werkt, om groen licht te krijgen voor een pilot met 20 gemeenten.

Draagvlak voor nieuwe oplossingen

Van der Valk was al langer bezig met blockchain, en startte met de pilot vanuit vakinteresse. Dat de Pilotstarter voorbij kwam, was perfecte timing: “De potentie van blockchain vond snel draagvlak binnen de Drechtsteden. De kans van de Pilotstarter heb ik aangegrepen om samen met anderen kennis te vergaren en direct aan de slag te gaan.”

“Gaandeweg kwamen er veel ‘pijntjes’ van de analoge kaart naar boven, die met blockchain op te lossen zijn”

Dat draagvlak kwam er door kennisoverdracht: van der Valk vertelde wat er allemaal kan, hoe de techniek ongeveer werkt en hoe het is ontstaan. Uiteindelijk werd blockchain opgenomen in het repertoire van oplossingen. Vanuit dienstverlening kwam vervolgens de vraag voor een digitale gehandicaptenparkeerkaart. “Eerst bekeken we het aanvraagproces. Gaandeweg kwamen er veel ‘pijntjes’ van de analoge kaart naar boven, die met blockchain op te lossen zijn. Zo kwamen we tot deze oplossing, waarvan ik geloof dat deze toekomstbestendig is.”

Meer aandacht voor blockchain

Toch is blockchain nog een splinternieuwe techniek, en valt er nog veel te leren. Dat brengt ook nadelen met zich mee. Zo zijn er verschillende typen blockchain, waarbij de publieke vorm er in dit geval 7-29 minuten over doet om een parkeeractie te bevestigen. “Dat duurt te lang,” zegt van der Valk, “Je wil eigenlijk toe naar de snelheid van bijvoorbeeld een creditcard. Daarom hebben we in het technisch ontwerp voor een ‘private’ blockchain gekozen, die werkt veel sneller.” Om de kennis- en doorontwikkeling van blockchain te stimuleren, hoopt hij dat grote publieke en private organisaties zich aansluiten zoals bij de Dutch Blockchain Coalition.

Opschalen, maar wel náást de papieren kaart

De papieren parkeerkaart zal echter niet zomaar verdwijnen. Europese wetgeving bepaalt dat deze verplicht is. Gemiddeld duurt het vijf jaar om zulke wetgeving in beweging te krijgen, en dus zal de app tot die tijd naast de papieren kaart bestaan. Dat heeft zo zijn voordelen. Van der Valk: “We hebben al gesprekken met enthousiaste Belgische gemeenten die in de toekomst mee willen doen. Tegen de tijd dat de wet veranderd is, kunnen we het systeem uitvoerig getest en volledig gebruiksklaar hebben.”

Momenteel bereidt Van der Valk de pilotfase minutieus voor met ontwikkelaars en andere samenwerkingspartners: iedereen staat in de startblokken om de eerste versie van de dGPK te realiseren. Met het voorstel aan de VNG hoopt Van der Valk dit te doen, en uiteindelijk op te kunnen schalen naar een landelijke toepassing. “Ik praat veel met andere gemeenten en er is veel enthousiasme. Het liefst ontwerp ik dit systeem volgens de Common Ground-gedachte, en bouw je samen een landelijk gekoppelde dGPK. Daar is het ontzettend geschikt voor, en zo maken we gezamenlijk een maatschappelijke oplossing met behulp van de blockchain.” Hij zegt het niet letterlijk, maar je proeft de oproep in zijn verhaal: gemeenten in Nederland, doe mee!

Meer weten?