28 maart 2018

Sociaal domein / praktijkvoorbeeld

‘Tjekkin’ bij de Jeugdzorg: online samenwerken in de regio Alkmaar

Sinds 2015 ligt de verantwoordelijkheid voor de jeugdzorg bij gemeenten. In de regio Alkmaar lanceerden zeven gemeenten in maart 2017 Tjekkin: een co-creatie platform voor jeugdhulp en jeugdbeleid. Niet alleen voor jongeren en hun ouders, maar voor alle betrokkenen. Op dit digitale knooppunt worden zaken van gemeenteraden, cliënten, ervaringsdeskundigen, professionals en ambtenaren met elkaar verbonden. Een jaar na de start blijkt het platform een goed hulpmiddel om jeugdhulp te verbeteren.

Een nieuwe aanpak

Werken met een online platform is anders dan de klassieke oplossing van adviesraden, vertelt wethouder Jeugdzorg Elly Konijn-Vermaas van de gemeente Alkmaar. “Met Tjekkin werken we vanuit het idee dat alle kennis en alle ideeën die je nodig hebt voor de beste beleidsplannen zich niet binnen de gemeente alleen bevinden.” Daarom zijn de gemeenten vanaf het begin een samenwerking aangegaan met betrokkenen van buiten. Jongeren uit het netwerk van de gemeenten en ervaringsdeskundigen uit de jeugdhulp hebben geholpen om Tjekkin op te zetten. “Door aan jongeren die zelf in de jeugdhulp hebben gezeten te vragen wat er beter kan, wat ze is opgevallen en waar meer aandacht voor nodig is in de jeugdzorg, hebben we een kader ontwikkeld van waaruit we Tjekkin hebben ontworpen.”

Wethouder Konijn-Vermaas: “Het platform is van onderaf gestuurd: iedereen mocht meedenken.”

Niet alleen de ontwikkeling, maar ook de lancering en promotie van het platform regelden de jongeren zelf. Zo organiseerden ze workshops over het platform voor raadsleden, om ze te laten zien hoe ze het platform kunnen gebruiken om tot nieuw beleid te komen. Daarnaast maakt de jongeren zelf een filmpje over Tjekkin.

Boek een vlucht en doe mee

Op Tjekkin kun je zelf een projectgroep starten over een bepaald onderwerp, in de vorm van een vlucht. Iedereen die hier een bijdrage aan wil leveren kan ‘instappen’ om de vlucht te bekijken, ideeën of ervaringen te delen, een oproep te doen en te reageren op anderen. “Op deze manier komen snel vragen en verbeterpunten rond jeugdhulp en jeugdbeleid aan het licht, waar we als gemeenten op in kunnen spelen.”

Zo gaven professionals uit het onderwijs via Tjekkin het signaal dat er in de regio Alkmaar een hoop hoogbegaafde kinderen thuiszitten. “We hebben in dit samenwerkingsverband met onderwijzers gesproken en zijn samen tot de conclusie gekomen dat hier iets mee moest gebeuren. Van daaruit zijn we in Alkmaar een pilot gestart op een basisschool. In twee speciaal ingerichte lokalen proberen we deze kinderen weer leergierig te maken, zodat ze weer naar een normale school kunnen,” vertelt wethouder Konijn-Vermaas.

Daarnaast kwamen er via Tjekkin vragen naar boven over de verlengde pleegzorg. Van jongeren en hun pleegouders, maar ook van ambtenaren. “Als je in een pleeggezin zit mag je daar tot je achttiende blijven. Daarna stopt de jeugdhulp,” legt Konijn-Vermaas uit. “Maar sommige jongeren willen langer blijven. Pleegouders doen dit dan, maar krijgen geen begeleiding en ondersteuning meer terwijl dit wel vaak nog nodig is.” Op basis hiervan heeft de gemeente Alkmaar besloten actie te ondernemen. De verlengde pleegzorg is onderdeel van de aanpak 18-/18+, waarin gemeenten de overgang naar volwassenheid voor jongeren makkelijker willen maken. In 2018 heeft dit onderwerp in Alkmaar, mede dankzij Tjekkin, hoge prioriteit.

“Dit is het platform waar iedereen op kan. Waar je makkelijk kunt laten weten: ‘Ik heb een idee’ of ‘Ik loop ergens tegenaan’. En waar je vragen kunt stellen. Dat maakt het zo mooi.”

Jeugdhulp Alkmaar in goede handen

In Alkmaar gaat het goed met de jeugdhulp. Dat blijkt uit het rapport ‘Tussenstand uitvoering jeugdhulp’ van de rekenkamercommissie van de gemeente Alkmaar, dat in januari 2018 is verschenen. Financieel staat het er ook goed voor. “Maar er is altijd ruimte voor verbetering,” vindt Konijn-Vermaas. “We hebben binnen de raad jeugdhulp een beleidskader vastgesteld en daarin een aantal ambities afgesproken. Zo doen we bijvoorbeeld veel aan preventie via jeugd- en gezinscoaches. Daarmee ondersteunen we niet alleen de jeugd, maar nemen we ook druk weg bij huisartsen. Ook in de ICT helpen we huisartsen, zodat ze snel kunnen zien naar wie ze kunnen doorverwijzen.”

De toekomst van Tjekkin

Er zijn al een aantal mooie samenwerkingen uit het platform Tjekkin voortgekomen. “Maar we zijn er nog niet,” zegt de wethouder. De betrokkenheid op het platform is nog niet zo hoog als van tevoren gehoopt. Ook ziet Konijn-Vermaas vaak mensen laat tijdens de vlucht instappen. “Het zou beter zijn als we betrokkenen eerder in het proces aan een project kunnen binden, en niet als de oplossing er al bijna is,” legt ze uit. Daarom zijn de gemeenten nu bezig met de “next step”. Ze gaan aan de slag met het zichtbaarder maken van het platform en willen mensen nog meer uitdagen om vluchten te boeken. De jongeren die het platform ontwikkelden zetten zich ook in om het platform actiever te maken en meer pit te geven.

Naast de doorontwikkeling van het Tjekkin-platform ziet Konijn-Vermaas ook mogelijkheden voor een soortgelijk initiatief in andere domeinen: “Het leuke van het platform is dat we het kunnen uitbreiden. We gebruiken Tjekkin nu voor de jeugdhulp, maar het is ook mogelijk om een soortgelijk platform op te zetten voor bijvoorbeeld wonen of andere zaken. Daar willen we ook mee experimenteren.”

Advies aan gemeenten

Als het gaat om betrokkenheid van de jeugd bij jeugdhulp geeft wethouder Konijn-Vermaas het volgende advies: “Ga niet zelf verzinnen hoe alles moet. Ga naar jongeren toe, er zijn zat vindplaatsen. Bezoek scholen, instellingen en huiskamerprojecten en haal daar feedback op. Vergeet daarbij ook niet de ervaringen van jongvolwassenen die vroeger in de jeugdhulp hebben gezeten mee te nemen. Vraag aan ze wat er beter kan en wat ze hebben gemist. Kortom: kijk naar het kind. Luister naar ze. Dat is het allerbelangrijkste.”

Meer weten?

Heb je als gemeente interesse in het Tjekkin project van de 7 gemeenten in Alkmaar? Neem dan gerust contact op. “We willen jullie alles vertellen!”